فردريك چارلز ريچاردز ( مترجم : مهين دخت بزرگمهر )
2
سفرنامه فرد ريچاردز ( فارسى )
قرار دارد ، اسرار شهرهاى نيل را آشكار ساخت . همدان و كرمانشاه هر دو به اندازهاى جالب توجه است و چيزهاى قابل مشاهده آنقدر در آنها يافت مىشود كه نبايد تنها به اشاره كردن به اسامى آنها اكتفا ورزيد . شهر همدان در ارتفاع 000 6 پا در دامنهء كوه الوند واقع شده و از اين رو ، در ايران بهترين موقعها را دارا مىباشد . همدان همان « اكباتان » است كه در ازمنهء قديم خزانهء كشور محسوب مىشده و اسكندر مقدونى هنگام بازگشت از مشرق زمين آنجا را تاراج كرد . تپهء مصلّا ، كه دژ قديمى شهر بر روى آن بنا شده بود ، اگر زبان مىداشت ، از اين خطه ، كه زمانى شهر ييلاقى سلاطين هخامنشى بود ، داستانها مىگفت . آرامگاه « استر » و عموى وى « مردخاى » در همدان است و از اين رو يهوديان به اين شهر قلبا مهر مىورزند . جادهء همدان به تهران يادگار اشغال اين خاك توسط انگليسىها در زمان جنگ مىباشد . بعضى از قسمتهاى اين جاده قدرى شبيه به نردبان است ولى ساختمان آن در همه جا خوب مىباشد و با آن قسمت از جاده كه توسط روسها بين تهران و قزوين ساخته شده از بهترين جادههاى ايران محسوب مىشود . مناظرى كه در اين مسافرت به چشم مىخورد مناظرى است كه معمولا در فلاتها ديده مىشود . هر جا كه زمين قابل كشت باشد زراعت با نيروى عضلانى صورت مىگيرد . با بيل و خيش و گاو آهن ، زمين را آمادهء كشت مىكنند و همه جا براى حمل بار از وجود رعاياى آرام و بيكار استفاده مىشود . غير از تهران و تبريز ، راهها را به وسيلهء سطلهاى دستى آبپاشى مىكنند و براى تنظيف آنها جاروبهاى دستى به كار مىبرند و بعضى اوقات جارويها چندان متلاشى مىشود كه زمين را با دست جارو مىكنند . حتى پر كردن گالههاى الاغ از شن و سنگ و تخليهء آن نيز به وسيلهء دست انجام مىگيرد . اين حيوان بردبار اغلب مورد خشم و غضب صاحب خود واقع مىشود . اكنون در جادهء همدان وسائط نقليهء موتورى با نيروى انسانى سخت رقابت مىكند . تقريبا در طى ده سال اخير در جادههاى اين فلات اتومبيلهايى به چشم مىخورد كه مانند عقاب ، زوار آرام و خونسرد را برمىدارد و آنان را در آستانهء زيارتگاههاى مورد علاقهء خودشان بر زمين مىگذارد . هنگامى كه به قزوين مىرسيم از آنجا تا تهران ، پايتخت ايران ، در حدود 150 كيلومتر راه است . تهران در آن سوى دشت واقع شده است و سلسلهء جبال البرز ، باشكوه تمام ، در پشت آن قرار گرفته و در ميان هواى صاف و روشن اين شهر بر پاى ايستاده ، گويى آن را بيش از 80 كيلومتر به طرف جلو راندهاند . بر فراز آن قلهء پربرف دماوند با 400 19 پا